Publieksjaarverslag GGD Zaanstreek-Waterland 2018

Voor de optimale beleving raden we u aan dit jaarverslag op tablet, laptop of desktop te bekijken.

U kunt navigeren met de pijltjes links en rechts in beeld, of door zelf te scrollen. Om meer te lezen over een onderwerp, kunt u op het i’tje rechts bovenin klikken. Veel plezier!

Voorwoord

Met veel plezier presenteren wij ons publieksjaarverslag 2018! Samen met gemeenten en partners hebben we ook het afgelopen jaar aan een gezonde en veilige regio gewerkt. In dit jaarverslag leest u wat we hebben gedaan en welke resultaten zijn bereikt.
Het jaarverslag is opgebouwd aan de hand van vier pijlers, die gezamenlijk de basistaken beschrijven en in elke gemeente worden uitgevoerd. Daarnaast leest u over taken en nieuwe initiatieven die GGD Zaanstreek-Waterland op verzoek van één of meerdere gemeente uitvoert (contracttaken).

De GGD werkt en denkt vanuit preventie en eigen regie van mensen op hun gezondheid. De nadruk ligt niet alleen op de aanpak van problemen van burgers, maar veel meer op het voorkomen daarvan. Wij brengen de gezondheidssituatie van inwoners in kaart en adviseren de gemeenten over hun beleid op het gebied van gezondheidspreventie-, bevordering en bescherming. Zo is in 2018 verdiepend onderzoek gedaan naar mantelzorg, het zongedrag van de inwoners en de motivatie van ouders om hun kinderen niet te vaccineren. Daarnaast voert de GGD taken uit ter bescherming van de gezondheid, zoals het voorkomen van infectieziekten en de verdere verspreiding daarvan. Ook de landelijke aanpak mensen met verward gedrag is vertaald naar een regionale aanpak: van signaleren tot hulpverlening en huisvesting.

In 2018 is het Nationaal Preventieakkoord ondertekend. Hierin zijn voor het eerst landelijke concrete doelen afgesproken om roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik drastisch terug te dringen. De GGD zet zich in voor regionale afspraken die aansluiten op dit landelijke akkoord. Het Preventieakkoord sluit goed aan bij onze reguliere preventieactiviteiten en onze strategische agenda. Zo startten we in 2018 bijvoorbeeld met vijf gemeenten de pilot Bruggen naar Gezond Gewicht om de komende vier jaar een gezondere leefomgeving te creëren voor alle kinderen en hun ouders. De GGD zet in op een rookvrije generatie en heeft daarom in 2018 vrijwel al haar locaties rookvrij gemaakt.

Wij wensen u veel leesplezier.

Ferdinand Strijthagen
Directeur Publieke Gezondheid

Pijler 1: Monitoren, signaleren en adviseren

De GGD adviseert de gemeente over hun beleid op het gebied van gezondheidspreventie, -bevordering en –bescherming. We monitoren, signaleren en adviseren op basis van breed beschikbare gegevens. De GGD is hét kenniscentrum voor onderzoek en brengt gezondheidsproblematiek op wijk-/buurtniveau in kaart, adviseert over effectieve aanpak, participeert in beleidsnetwerken en legt verbinding tussen partijen. Concrete activiteiten in 2018 waren advisering over gezond gewicht, aanpak verward gedrag en gemeentelijk rookbeleid.

Pijlers 2: Uitvoerende taken gezondheidsbescherming

In de Wet publieke gezondheid is vastgelegd dat de GGD een aantal gezondheid beschermende taken moet uitvoeren. Daarnaast voeren wij, voor de acht gemeenten, een aantal aanvullende contracttaken uit.

Pijler 3: Publieke gezondheidszorg bij rampen en crises

Wettelijk is vastgelegd dat de directeur Publieke Gezondheid bij rampen en crises verantwoordelijk is voor gezondheidskundig advies aan de burgemeesters. De GGD voert in het kader van rampen taken uit op het terrein van infectieziektebestrijding, medisch milieukunde, psychosociale hulpverlening en gezondheidsonderzoek na rampen.

Pijler 4: Toezicht

De GGD verricht toezichthoudende taken op kindercentra en bedrijven die tattoo, piercing en/of permanente make-up aanbieden. Ze toetst of deze bedrijven aan de gestelde wettelijke eisen en voorwaarden voldoen.

Contracttaken

De GGD voert aanvullende taken uit op basis van een overeenkomst, in opdracht van gemeenten of derden. Het gaat om taken die passen in de algemene doelstellingen van de GGD en samenhang en synergie kennen met de taken die de GGD al uitvoert.

Uitvoerende taak gezondheidsbescherming: Algemene gezondheidszorg

Uitvoerende taak gezondheidsbescherming: Jeugdgezondheidszorg

Uitvoerende taak gezondheidsbescherming: Maatschappelijke gezondheidszorg

Taken GGD

Gebruikerspanel zonnen

Positieve gezondheid

Positieve gezondheid is gezondheid als het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven.

(Machteld Huber, www.ipositivehealth.com)

Thema's kinderopvang

Gezonde kinderopvang

Scholing kinderopvang

Regionale Educatieve Agenda

Top 2 meldingsplichtige ziekten

  1. Kinkhoest: 50 meldingen
  2. Hepatitis B: 21 meldingen

Infectieziektebestrijding

Gemiddelde leeftijd van bezoekers Sense/soa spreekuur

Top 3 soa’s

  • 175Chlamydia (2017: 203)
  • 33Gonorroe (2017: 28)
  • 2Syfilis (2017: 10)

Bezoekers Reizigersspreekuur

7817 Aantal consulten (2017: 6435) 9317 Aantal vaccinaties (2017: 8119)

Jeugdgezondheidszorg

De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is er voor alle kinderen van -9 maanden tot 18 jaar en hun ouders. In de leeftijd van 0-4 jaar vinden de contacten met de JGZ plaats op het consultatiebureau. Vanaf vier jaar is dit meestal op school.

Samenwerking rond geboortezorg

Opvoedingsondersteuning

Top drie van vragen van ouders over kinderen:

  • Luisteren/gehoorzamen/grenzen en regels.
  • Slaapproblemen
  • Gevoelens van onzekerheid of angst.

Taalakkoord Zaanstreek-Waterland

Aantal meldingen Meldpunt Overlast & Bemoeizorg per gemeente

Aantal inspecties technische hygiënezorg

7 Hercontroles lopende vergunningen, 18 Inspectie locaties voor tattoo piercing en permanente make-up

Veilig Thuis Zaanstreek-Waterland

Uitgevoerde hielprik en gehoortest

90% Hielprik 98% Gehoortest*

* de andere hielprikken zijn elders uitgevoerd (bijvoorbeeld in een ziekenhuis)

Er zijn vijf calamiteiten gemeld bij Wmo-toezicht

Twee daarvan zijn daadwerkelijk onderzocht. Er zijn vier signalen binnengekomen over de kwaliteit van dienstverlening. Twee daarvan gaven aanleiding tot onderzoek.

Mobility Mentoring

Overzicht Straathoekwerk

  • 204inloopspreekuren i.s.m. Jongerenloket (2017: 201)
  • 61jongeren aangemeld voor trajectbegeleiding (2017: 53)*
  • 213jongeren in kortdurende begeleiding (2017: 212)**
  • 7Aantal gegeven trainingen i.s.m. JPP (2017: 4)

* minimaal 6 maanden **maximaal 6 gesprekken

Project VoorZorg Zaanstreek-Waterland

Cursusbureau Zaanstreek

Meldpunt Veilig Sportklimaat

Financieel overzicht

Onderzoek onder partners

Samenwerkingspartners waarderen de relatie met de GGD in het algemeen met een 7,4.

Meldingen Incidenten Cliëntenzorg en Dienstverlening

MICD meldingen per team

  • 38Team Jeugd
  • 8Team Infectieziektebestrijding
  • 5Team MOB/MBZ/VSO
  • 1Team Veilig Thuis
  • 3Team Organisatieondersteuning
  • 55Totaal

Aantal medewerkers GGD Zaanstreek-Waterland per 31-12-2018

Eén op de vijf mantelzorgers Zaanstreek-Waterland zwaar belast

Een gezonde leefomgeving bevorderen

Adviezen Omgevingswet

Gezonde Scholen presteren beter!

Aantal Gezonde scholen

Preventieprogramma’s

Op weg naar een Rookvrije Generatie

Meldingen en adviezen infectieziekten

  • 167Meldingsplichtige ziekten (2017: 186)
  • 1178Vragen en adviezen (2017: 761)

Aantal eerste Sense/soa consulten (2017: 1127)

Top 3 vragen en adviezen

  1. Besmettingsaccidenten
  2. Kinkhoest
  3. Zikavirus

Regionale Zorgnetwerken Antibioticaresistentie

Cijfers tbc

  • 540Uitvoeren mantouxtesten (2017: 491)
  • 258BCG-vaccinaties (2017: 273)
  • 345Maken röntgenfoto’s (2017: 387)
  • 184Bron- en contactonderzoek (2017: 185)

Medische milieukunde

  • Aantal gegeven adviezen over milieufactoren: 91

Aantal gediagnostiseerde patiënten

  • 12Aantal tbc-patiënten (2017: 21)
  • 51Aantal ltbi-patiënten* (2017: 57)

*latente tuberculose infectie

Anders werken in de Jeugdgezondheidszorg

Werkwijze voortgezet onderwijs vernieuwd

Onderzoek naar niet-vaccineren

Rijksvaccinatieprogramma

Opkomstpercentage vaccinaties

Top drie van vragen van ouders:

  • Luisteren/gehoorzamen/grenzen en regels.
  • Beleving van het ouderschap.
  • Opvoeden na echtscheiding.

Logopedie: het belang van vroege signalering

Vormgeven, signaleren en opvang van personen met verward gedrag

GHOR-bureau Zaanstreek-Waterland

Aantal reguliere inspecties kinderopvang

  • 265Kindercentra
  • 57Gastouders
  • 65Inspectie nieuwe gastouders
  • 26Inspectie nieuwe kinderopvanglocaties
  • 0Inspectie internaat

Wmo-toezicht

Opkomst

Straathoekwerk

Proeftuin suïcidepreventie

Jeugd Preventie Programma

Het Jeugd Preventie Programma biedt vroegtijdig adequate hulp aan jongeren gericht op gedragsverandering en het voorkomen van afglijden in criminaliteit.

Huisbezoeken bij kinderen van 1,5 jaar

Overzicht Jeugd Preventie Programma

  • 49Aantal trajecten uitgevoerd en afgerond (2017: 44)*
  • 14Lopende trajecten* (2017: 14)

*excl. inzet in Jeugdteams

Bruggen naar Gezond Gewicht

Moestuinen dragen bij aan gezondere leefstijl

Hulpmiddel om buitenspelen te stimuleren

Alcohol aanpak gemeente Edam-Volendam

Klachten

Aantal klachten ontvangen

Top drie meest voorkomende klachten

  1. Planning JGZ
  2. Werkwijze
  3. Bejegening

GGD Zaanstreek-Waterland opnieuw HKZ-gecertificeerd

Nieuwe website

Afgelopen jaar lanceerden we onze nieuwe website. Daar is nu ook een apart deel voor professionals op te vinden.

Organisatiestructuur

Samenstelling Bestuur

Taken GGD

De Gemeenschappelijke GezondheidsDienst (GGD) Zaanstreek-Waterland voert taken uit die in de Wet publieke gezondheid zijn beschreven. De GGD voert ook contracttaken uit op verzoek van één of meerdere gemeenten. We werken voor de acht gemeenten in onze regio: Beemster, Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland, Zaanstad. De wethouders Volksgezondheid van deze gemeenten vormen het Algemeen Bestuur van de GGD.

De GGD zet zich in voor een gezonde samenleving. Centraal bij ons staat het voorkomen van gezondheidsrisico’s en ziekten, door middel van een collectieve aanpak. Er zijn verschillende taakvelden als monitoring van de gezondheidssituatie, infectieziektebestrijding, jeugdgezondheidszorg, medische milieukunde, gezondheidsbevordering en psychosociale hulpverlening bij incidenten en rampen. Daarnaast biedt de GGD een vangnet voor kwetsbare inwoners. Tenslotte voert de GGD in opdracht van gemeenten toezicht uit.

Eén op de vijf mantelzorgers Zaanstreek-Waterland zwaar belast

Eén op de vijf mantelzorgers voelt zich zwaar belast. Er ligt voor gemeenten de komende jaren een belangrijke taak om de mantelzorgers te ondersteunen. Om te weten te komen hoe dat het beste kan, heeft GGD Zaanstreek-Waterland in 2018 de gegevens van de Gezondheidsmonitor 2016 nader onderzocht op factoren die samenhangen met een hoge belasting van mantelzorgers in onze regio.

Vier factoren blijken, los van alle andere factoren, het sterkst verbonden met de zwaarte die mantelzorgers ervaren. Ze voorspellen het beste hoe zwaar mantelzorg geven voor iemand is. Het gaat om het aantal uur mantelzorg per week, het zorgen voor het eigen kind, de ervaren gezondheid van de mantelzorger zelf en het gaat om eenzaamheid. Lees in de factsheet meer over het onderzoek en het advies.

Gebruikerspanel zonnen

In de zomerperiode van 2018 hebben we bij onze paneldeelnemers onderzocht hoe zij omgaan met de zon op zonnige dagen. Ook ging het panelonderzoek in op feiten en fabels met betrekking tot zonnen. Het blijkt dat slechts 3% van de panelleden zich niet beschermt tegen de zon door middel van smeren, kleren of weren. Kijk hier voor meer resultaten.

Een gezonde leefomgeving bevorderen

De Rijksoverheid wil op langere termijn komen tot een leefomgeving die een positieve invloed heeft op de gezondheid en die gezond gedrag stimuleert. Dit sluit aan bij onze ambitie: het bijdragen aan het creëren van een gezonde leefomgeving, die bewoners uitnodigt tot het ontwikkelen van gezond gedrag. De GGD werkt vanuit het concept van positieve gezondheid. Het gaat hierbij om:

  • Maatregelen die leiden tot een omgeving die gezondheid bevordert en uitnodigt tot gezond gedrag. Belangrijke elementen voor een gezonde leefomgeving zijn: uitnodigen tot bewegen, elkaar ontmoeten, ontspannen, een goede milieukwaliteit, klimaatbestendigheid en een goede toegang tot voorzieningen.
  • Gezondheidsbescherming en beheersing van risico’s. Een belangrijk aandachtspunt hierbij is dat voldoen aan de bestaande milieunormen niet automatisch volstaat voor bescherming van de gezondheid. Onderwerpen zijn luchtverontreiniging, geluidshinder en asbest.

Met de gemeente Zaanstad, Omgevingsdienst Noorzeekanaalgebied, Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland en het Hoogheemraadschap zijn samenwerkingsafspraken gemaakt over de ontwikkeling van een omgevingsvisie en de participatie in een pilot Digitaal Systeem Omgevingswet. Ook zijn de contacten met de Omgevingsdienst IJmond aangehaald.

Positieve gezondheid

Adviezen Omgevingswet

Binnen GGD Zaanstreek-Waterland houden verschillende disciplines zich bezig met advisering rond gezonde leefomgeving. Ons streven is om samen de onderwerpen GGD-breed te bekijken en om onze gemeenten te voorzien van integrale adviezen. Dit ter voorbereiding op onze taak binnen de Omgevingswet.

In 2018 heeft de GGD integraal geadviseerd over:

  • de inrichting van de MAAK-gebieden in Zaanstad;
  • de verplaatsing van de basisschool Toermalijn in Zaanstad;
  • de herinrichting Galgeriet in Waterland;
  • de ontmanteling van een ammoniakkoelinstallatie in Oostzaan.

Thema's kinderopvang

Een kinderopvangorganisatie kiest een of meer gezondheidsthema’s waarmee ze aan de slag gaat. De thema’s zijn: voeding, bewegen, groen, sociaal-emotionele ontwikkeling, dagritme, mediaopvoeding, seksuele ontwikkeling, hygiëne, fysieke veiligheid en bescherming tegen de zon.

Gezonde kinderopvang

In 2018 zijn we gestart met de Gezonde Kinderopvangorganisatie. De kinderopvangorganisatie kiest er dan voor om structureel de gezondheid en gezonde leefstijl van kinderen te bevorderen. De adviseurs Gezondheidsbevordering van de GGD begeleiden en adviseren de kinderopvangorganisatie.

Scholing kinderopvang

Tien pedagogische medewerkers van drie grote kindercentra in Zaanstad hebben de scholing van onder andere de GGD gevolgd. Ze hebben geleerd hoe zij een gezonde, actieve en veilige omgeving bieden en zelf het gezonde voorbeeld geven.

Gezonde Scholen presteren beter!

Een ‘Gezonde School’ kiest ervoor structureel aan de gezondheid en een gezonde leefstijl van kinderen te werken. Met deze aanpak kan de school voor verschillende gezondheidsthema’s een certificaat behalen. Een school mag zich na het behalen van één themacertificaat voor drie jaar een Gezonde School noemen.

De adviseurs Gezondheidsbevordering van de GGD begeleiden en adviseren scholen naar een vignet Gezonde School. Zij zijn geschoold tot Gezonde School-adviseurs vanuit de landelijke organisatie.

Aantal Gezonde scholen

In de regio hebben 33 scholen (27 basisscholen, 3 scholen in het speciaal onderwijs, 2 scholen in het voortgezet onderwijs en 1 mbo) het vignet Gezonde School behaald. Samen hebben zij 39 themacertificaten. 37 andere scholen in de regio werken aan een eerste themacertificaat om een Gezonde School te worden.

Regionale Educatieve Agenda

Zaanstad, Oostzaan en Wormerland hebben in de Regionale Educatieve Agenda de doelstelling opgenomen om van alle scholen in de Zaanstreek een Gezonde School te maken. Hierdoor zijn er meer begeleidingsuren beschikbaar voor de GGD en er is per school een stimuleringsbudget.

Preventieprogramma’s

De GGD biedt allerlei preventieprogramma’s aan, zoals:

  • 30dagengezonder:
    Deze campagne is een initiatief van de vier GGD’en in de Provincie Noord-Holland. Vanuit de gedachte van positieve gezondheid sporen we inwoners aan zelf een stap te zetten naar een gezondere leefstijl. Ze kunnen zelf een uitdaging kiezen.
  • Alcoholpreventie:
    Onderdeel van het programma Opgroeien zonder alcohol is een prijsvraag voor leerlingen van groep 7. De winnende slogan van 2018 is ‘Schenk MIJN glas maar vol, zonder alcohol!’.
  • Roken:
    Stoptober: In onze regio trapten Songül Mutluer (wethouder Zaanstad), Harry Rotgans (wethouder Purmerend), Vincent Tuijp (wethouder Edam-Volendam) en Ferdinand Strijthagen (directeur GGD Zaanstreek-Waterland) de Stoptobercampagne af namens alle gemeenten van de regio Zaanstreek-Waterland.

Op weg naar een Rookvrije Generatie

In 2018 is heeft de GGD de startnotitie ‘Op weg naar een rookvrije generatie’ geschreven. De GGD heeft deze besproken met de acht gemeenten en gaat samen met hen afspraken maken over de wensen rondom de invoering en interventies. In 2018 zijn bijna alle locaties van de GGD rookvrij geworden; medewerkers en publiek roken niet meer in en rondom deze locaties van de GGD.

Infectieziektebestrijding

Artsen, laboratoria, zorginstellingen, scholen en kinderdagverblijven zijn verplicht bepaalde infectieziekten en uitbraken bij de GGD te melden. In Nederland is er een meldingsplicht voor 46 infectieziekten. De GGD geeft voorlichting over infectieziekten aan burgers, instellingen, zorgverleners en behandelt door te vaccineren of het verstrekken van medicatie. Dit alles om de verspreiding van infectieziekten te voorkomen en te beperken.

Regionale Zorgnetwerken Antibioticaresistentie

In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) zijn in het land tien Regionale Zorgnetwerken Antibioticaresistentie (ABR) opgezet. GGD Zaanstreek-Waterland maakt deel uit van het zorgnetwerk Noord-Holland West. Een Regionaal Zorgnetwerk ABR is een samenwerkingsverband tussen verschillende organisaties en zorgprofessionals in een regio. Het doel is om het ontstaan van antibioticaresistentie en de verspreiding van resistente bacteriën te voorkomen. Dit wordt op regionaal niveau gedaan, omdat is gebleken dat resistente bacteriën zich vooral binnen een regio verspreiden en in veel mindere mate tussen regio’s.

Medische milieukunde

Medische Milieukunde houdt zich bezig met de invloeden van het milieu op de gezondheid van de mens en adviseert de gemeenten en inwoners over potentiële gezondheidsrisico’s van de leefomgeving.
In 2018 kwamen onderwerpen als luchtkwaliteit, (laagfrequent) geluid en bodemverontreiniging aan bod. Op verzoek van gemeente Zaanstad hebben we deelgenomen aan de pilot ketensamenwerking voor de planvorming rond de Achtersluispolder.

Anders werken in de Jeugdgezondheidszorg

De Jeugdgezondheidszorg in Zaanstreek-Waterland is bezig met een verandertraject. Op verschillende plekken in de regio draaien pilots waarbij werkwijzen zijn gewijzigd. Vanaf 2018 krijgen de jongeren op het voortgezet onderwijs in klas 1 en 3 een vragenlijst om in te vullen in plaats van klas 2 en 4. Naar aanleiding van hun antwoorden krijgen ze wel of niet een uitnodiging voor een gesprek met de jeugdarts of -verpleegkundige. Jeugdverpleegkundigen nemen daar waar het kan taken van de jeugdarts over, zodat de arts meer tijd heeft voor kinderen/jongeren die dat nodig hebben. In 2018 zijn we gestart met nader onderzoek naar onze werkwijze in de kleutergroepen op het basisonderwijs.
Werkwijzen kunnen per wijk verschillen. Dit alles om zoveel mogelijk aan te sluiten bij wat ouders en kinderen nodig hebben en zorg op maat te kunnen leveren. Niet elke ouder en kind heeft dezelfde vraag en dezelfde behoefte aan ondersteuning. Geen standaard consulten meer, maar doen wat nodig is!

Werkwijze voortgezet onderwijs vernieuwd

In september 2018 is het project ‘Werkwijze voortgezet onderwijs’ afgerond. Een projectteam heeft binnen een jaar een nieuwe werkwijze ingevoerd op het voortgezet onderwijs. Ouders, jongeren, zorgcoördinatoren, de gemeente en medewerkers van Jeugdgezondheidszorg zijn actief betrokken geweest bij dit project.
De nieuwe werkwijze sluit beter aan bij de ontwikkelingsfase van de jongeren. Ze krijgen nu in de eerste en derde klas een nieuwe, kortere vragenlijst. Jongeren kunnen hierin aangeven of zij informatie willen. Ze kunnen informatie digitaal opvragen en we benaderen hen meer per WhatsApp en sms. De schoolrapportages over de onderzoeken zijn ook vernieuwd.
In het schooljaar 2018-2019 krijgen jongeren in de vierde klas een collectieve les over twee tot drie onderwerpen, zoals social media, gamen, sexting en slapen. Scholen kunnen ook zelf een onderwerp aandragen als zij dat willen. Ze ervaren deze les over het algemeen als zeer positief.
Met de nieuwe werkwijze wil de GGD meer jongeren bereiken, zodat er meer jongeren veilig en gezond kunnen opgroeien in Zaanstreek-Waterland.

Onderzoek naar niet-vaccineren

Vanuit de GGD is onderzocht wat de motivaties van ouders zijn die hun kinderen niet (meer) laten vaccineren. Uit het onderzoek kwam naar voren dat ouders weinig angst hebben voor de ziektes waartegen gevaccineerd wordt. Ze zijn wel bezorgd over de mogelijke gevolgen op de lange termijn van de vaccinaties. Daarnaast vertrouwen ouders niet op de informatie en motieven van de Nederlandse overheid. Niet vaccineren is geen makkelijke stap voor hen. In de periode dat ouders twijfelen over wel of niet vaccineren, hebben ze behoefte aan betrouwbare informatie. Ze zijn op zoek naar personen om over deze informatie te praten, zonder dat er druk op hen wordt uitgeoefend. Een open gesprek met een jeugdarts die, naast veel parate kennis over de vaccinaties van het Rijksvaccinatieprogramma, zich verdiept heeft in de anti-vaccinatie literatuur, kan ouders helpen een weloverwogen besluit te nemen.

Samenwerking rond geboortezorg

In oktober is de verlenging van de overeenkomst met alle geboortezorgpartijen in de Zaanstreek ondertekend, om samen te werken aan optimale zorg voor de aanstaande en prille ouders. Vanaf januari 2019 start een nieuwe overlegvorm die specifiek de belangen behartigt van zwangeren in een omgeving, die sociaal gezien niet optimaal is.

Opvoedingsondersteuning

Bij de GGD kunnen ouders terecht met vragen over de opvoeding van hun kinderen van 0-18 jaar. Er is een opvoedspreekuur op alle Centra voor Jeugd en Gezin/Centra Jong, dit is 1098 keer bezocht in 2018. Ouders belden ruim honderd keer met een pedagoog om advies te vragen over opvoeding. Daarnaast beantwoordden we dertig online vragen.

Rijksvaccinatieprogramma

Het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) beschermt kinderen tegen ernstige infectieziekten. Alle kinderen krijgen hiervoor een uitnodiging. Het RIVM houdt de vaccinatiegraad per gemeente bij. In 2018 is het RVP uitgebreid met de vaccinatie meningokokken ACWY. Alle jongeren geboren tussen 1 mei en 31 december 2004 kregen hiervoor in het najaar een oproep.

Opkomstpercentage vaccinaties

GemeenteVolledige deelname
2-jarigen
DKTP voldoende beschermd
5-jarigen
DTP volledig afgesloten
10-jarigen
BMR volledig afgesloten
10-jarigen
HPV volledig afgesloten
14-jarigen
MenACWY opgeroepen
14-jarigen
Beemster91,197,292,292,24093,9
Edam-Volendam81,791,188,888,19,487,6
Landsmeer91,594,98484,844,388,2
Oostzaan94,495,2939353,786,4
Purmerend92,494,991,491,141,590,6
Waterland89,48991,693,244,492,9
Wormerland9589,189,589,547,589,8
Zaanstad90,592,390,790,44388,7

Deze cijfers komen van het RIVM (verslagjaar 2018, betreft de vaccinaties in 2017). De cijfers van MenACWY betreffen wel 2018.

Logopedie: het belang van vroege signalering

Een kind heeft van nul tot zes jaar een gevoelige periode voor het leren van taal. Ouders krijgen informatie over het belang van praten met het kind en de rol van de omgeving van het kind daarbij. Omdat spraak- en taalverwerving op jonge leeftijd plaatsvindt, is het belangrijk problemen daarin zo vroeg mogelijk te signaleren. De taalgevoelige periode kan dan optimaal worden benut. Hoe eerder we een taalachterstand ontdekken, hoe groter de kans op een goede taalontwikkeling.

  • Opkomst screening spraak-taal door logopedisten: 99%
  • 920 bezoeken logopedisch spreekuur door ouder(s)/kind (153 meer dan in 2017).
  • 195 ouders aanwezig bij voorlichtingsbijeenkomsten (over o.a. taalontwikkeling, taalaanbod, taalstimulering en meertaligheid).

Taalakkoord Zaanstreek-Waterland

In Nederland is één op de zes inwoners laaggeletterd, ook in onze regio. Deze mensen hebben moeite met taal, rekenen en/of hebben mindere digitale vaardigheden. Om taalvaardigheid in de regio te bevorderen ondertekenden diverse organisaties, waaronder de GGD, in 2018 het Taalakkoord Zaanstreek-Waterland. Deze organisaties zetten zich samen in om taalvaardigheid in de regio Zaanstreek-Waterland te verbeteren.

Aantal meldingen Meldpunt Overlast & Bemoeizorg per gemeente

Meldpunt Overlast & Bemoeizorg krijgt meldingen over probleemsituaties van hulpvragers of van mensen die zich zorgen over iemand maken. Daarnaast werkt het Meldpunt samen met de politie en partners aan de opvang van mensen met verward gedrag op straat om die mensen zo snel mogelijk naar hulpverlening te leiden (=vroegsignalering).

GemeenteAantal meldingen Meldpunt Overlast & BemoeizorgAantal meldingen Vroegsignalering
Beemster1222
Edam-Volendam5172
Landsmeer2032
Oostzaan60
Purmerend181347
Waterland2524
Wormerland2616
Zaanstad376278
Zwervend in regio40
Buiten regio3451
Onbekend10
Totaal 2018736842
Totaal 2017705873

Vormgeven, signaleren en opvang van personen met verward gedrag

Vanwege het landelijke beleid blijven mensen met psychische problemen vaker zelfstandig wonen. Eén van de gevolgen hiervan is dat kwetsbare mensen soms te laat in beeld komen en geen adequate doorverwijzing krijgen. Deze problematiek vraagt om een betere samenwerking tussen veiligheid en zorg, het zo snel mogelijk organiseren van passende opvang, zorg en ondersteuning voor de verwarde personen zelf en waar nodig voor hun omgeving.

In 2018 zijn stappen gezet in het signaleren en opvangen van personen met verward gedrag. Er is een proces ontwikkeld om via 112 meldingen bij de meldkamer door te geven, de meldingen te behandelen in het Sociaal Advies- en Meldpunt (operationeel juni 2019), en verwarde personen te vervoeren (operationeel 2019) en op te vangen. Een onderdeel van de aanpak is ook het samenwerken in de wijk.
Sociale Wijkteams hebben een belangrijke rol in het signaleren en begeleiden van kwetsbare mensen, maar deze rol komt nog onvoldoende uit de verf. De pilot is gericht op het versterken van deze teams in het signaleren, begeleiden en zo nodig doorverwijzen van mensen met verward gedrag. De pilot loopt in twee wijken in Zaanstad (Centrum Oude Haven en Peldersveld) en twee wijken in Purmerend (de Purmer en Overwhere). Aan deze teams zijn hulpverleners van het Meldpunt Overlast en Bemoeizorg van de GGD en van GGZ Parnassia toegevoegd om hen te ondersteunen. Ze werken daar ook aan de inzet van ervaringsdeskundigen.

GHOR-bureau Zaanstreek-Waterland

Het Algemeen Bestuur besloot eind juni tot inrichting van een eigen GHOR-organisatie in Zaanstreek-Waterland en daarmee niet langer de uitvoering van de GHOR-taken door het GHOR-bureau van Amsterdam-Amstelland te laten uitvoeren. Een eigen GHOR-organisatie kan goed inspelen op regionale en landelijke ontwikkelingen op het gebied van (opgeschaalde) veiligheid, gezondheid en het sociaal domein. Ook de start van een gemeenschappelijke meldkamer in Haarlem voor de regio Kennemerland, Noord-Holland Noord en Zaanstreek-Waterland maakt een eigen GHOR-bureau in de regio noodzakelijk. Het Algemeen Bestuur mandateerde de directeur Publieke Gezondheid om de inrichting op basis van het eerder opgestelde organisatieplan uit te voeren. Naar verwachting is het GHOR-bureau medio 2019 operationeel.

Wmo-toezicht

In 2018 heeft de GGD Wmo-toezicht gehouden voor Beemster, Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland en Wormerland. Er is calamiteiten- en regulier toezicht uitgevoerd. Calamiteitentoezicht is reactief, regulier toezicht is preventief van aard en gaat op basis van een thema. Afgelopen jaar is bijvoorbeeld de voorziening beschermd wonen onderzocht.
Als een Wmo-aanbieder niet voldoet aan de gestelde kwaliteitseisen, overlegt de GGD met de aanbieder hoe die de situatie kan verbeteren. In het uiterste geval legt de gemeente handhavende maatregelen op.
Iedere cliënt en inwoner van de regio kan een (dreigende) calamiteit, geweldsvoorval of signaal melden bij de GGD.

Aanbieders van Wmo-voorzieningen in onze regio zijn onder meer Leviaan, Odion, Leger des Heils, Prinsenstichting, Parnassia en Heliomare.

Veilig Thuis Zaanstreek-Waterland

Veilig Thuis Zaanstreek-Waterland is het advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling in de regio voor alle acht gemeenten. Burgers en professionals kunnen er terecht voor advies en hulp rond (vermoedens) van relatiegeweld, kindermishandeling en ouderenmishandeling of verwaarlozing.

Cijfers20182017
Bellers op landelijk telefoonnummer (0800) 200035183975
Adviezen22712117
Meldingen18792007
Tijdelijk huisverboden9595
Acute crisis10374
Bedaanvragen54103
Onderzoeken213231
Klachten9 (Eén klacht is doorgestuurd naar de Klachtencommissie.)14 (Eén klacht is doorgestuurd naar de Klachtencommissie.)

In 2018 heeft Veilig Thuis zich voorbereid op haar nieuwe taak, de radarfunctie per 1 januari 2019.

Opkomst

Leeftijdscategorie
Opkomst 0-4 jarigen100% huisbezoek 2 weken98% reguliere consulten
Opkomst 4-12 jarigen96% reguliere consulten100% 5-jarige screening
Opkomst 12-18 jarigen99% gezondheidsvragenlijst ingevuld en gezondheidsonderzoek doktersassistente

Uitgevoerde hielprik en gehoortest

De GGD onderzoekt alle pasgeborenen zo spoedig mogelijk na 96 uur na de geboorte op diverse ziektes via bloedafname uit de hiel. We testen dan ook het gehoor van het kindje.

Straathoekwerk

Straathoekwerk heeft als doel kwetsbare jongeren te leren verantwoordelijkheid te nemen voor eigen keuzes en gedrag. Zij leren inzichten en vaardigheden om zelfstandig hun leven vorm te kunnen geven en volwaardig in de samenleving te kunnen participeren. De GGD voerde in 2018 deze taak uit in Zaanstad en Oostzaan.

Proeftuin suïcidepreventie

Zaanstreek-Waterland is één van de zes regio’s in Nederland waar voor een periode van twee jaar (2016-2018) een proeftuin suïcidepreventie is gestart. Alle acht gemeenten in deze regio steunen dit initiatief. In de proeftuin bundelen zorg, onderwijs, gemeenten, politie, spoorsector, GGD, kerken, (sport)verenigingen en andere partijen hun krachten om het aantal suïcides te verminderen. Onderdeel van de aanpak is het trainen van mensen die een sleutelrol kunnen vervullen in het begeleiden van mensen met zelfmoordgedachten naar professionele hulp. In 2017 en 2018 zijn meer dan 231 mensen getraind. Dat zijn onder andere professionals van wijkteams, de JGZ en de jeugdzorg, Straathoekwerk, middelbare scholen, huisartsen en POH-GGZ.

Meer informatie of hulp nodig? Bel 0900 – 0113 of www.113.nl.

Mobility Mentoring

Chronische stress, door bijvoorbeeld armoede en schulden, werkt verlammend op ons vermogen om problemen op te lossen en doelgericht te werken. Mobility Mentoring® richt zich op economische zelfredzaamheid en het aanpakken van stress, en is inzetbaar bij de begeleiding van mensen die hun financiële en sociale problemen willen oplossen. De Amerikaanse social work-organisatie EMPath heeft deze aanpak in nauwe samenwerking met Harvard University ontwikkeld.

Op 1 juni 2018 is het Straathoekwerk in samenwerking met de gemeente Zaanstad gestart met de pilot Mobility Mentoring. Hiermee proberen wij jongeren, met een veelheid aan problemen, op meerdere leefgebieden zo te helpen, dat zij minder stress ervaren en daardoor beter in staat zijn om hun problemen ook echt te gaan aanpakken. In 2018 hebben 28 deelnemers aan de pilot meegedaan.

Project VoorZorg Zaanstreek-Waterland

VoorZorg is een ondersteuningsprogramma voor jonge vrouwen in risicovolle situaties, die zwanger zijn van hun eerste kind en weinig of geen opleiding hebben genoten. Het programma richt zich op opvoeding, leefstijl, gezondheid en ontwikkeling. Zij krijgen preventieve verpleegkundige ondersteuning tijdens hun zwangerschap en de eerste twee levensjaren. De GGD voert deze taak uit in alle acht gemeenten. Purmerend en Zaanstad nemen een aantal vaste trajecten af en de overige gemeenten op basis van een subsidieverzoek.

Cliënten 01-01-2018Cliënten 31-12-2018
Beemster00
Edam-Volendam11
Landsmeer00
Oostzaan21
Purmerend128
Waterland00
Wormerland31
Zaanstad2528
Totaal4339

Cursusbureau Zaanstreek

Cursusbureau Zaanstreek organiseert cursussen, trainingen en themabijeenkomsten over opvoeden en opgroeien in de Zaanstreek voor (aanstaande) ouders, jongeren en professionals. We voeren trainingen uit voor de Centra Jong en Jeugdteams. Het aanbod is vaak gratis.

 20182017
Aantal cursussen/trainingen voor ouders140137
Themabijeenkomsten voor professionals120126

Top 4 trainingen:

  • Sociale vaardigheidstrainingen (SOVA)
  • Rots en Water trainingen
  • Positief Opvoeden
  • ZaansFit Gezonde Leefstijl

Top 3 themabijeenkomsten:

  • Positief opvoeden
  • Social media
  • Weerbaarheid

Huisbezoeken bij kinderen van 1,5 jaar

Begin 2018 zijn jeugdverpleegkundigen van de GGD in Purmerend gestart met huisbezoeken bij alle ouders van kinderen van 1,5 jaar. Tijdens deze huisbezoeken gebruiken ze een vragenlijst en hebben ze meer tijd dan de 20 minuten die ze normaal hebben op het consultatiebureau. Ouders hebben daardoor meer gelegenheid om vragen te stellen en jeugdverpleegkundigen kunnen dieper ingaan op de thema’s opvoeding, ouderschap en gezonde leefstijl. Dat levert soms op dat meer zorg nodig is, maar kan ook opleveren dat minder zorg nodig is van de GGD. Ouders ervaren de bezoeken van de verpleegkundige als zeer prettig. In de loop van 2019 worden de huisbezoeken daarom ook ingevoerd in andere delen van Zaanstreek-Waterland.

Bruggen naar Gezond Gewicht

De gemeenten Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Wormerland en Zaanstad zijn samen met GGD Zaanstreek-Waterland het regionale project ‘Bruggen naar Gezond Gewicht’ gestart. De partijen gaan de komende vier jaar aan de slag om een gezondere leefomgeving te creëren voor alle kinderen en hun ouders. Een omgeving die uitnodigt tot gezonder eten en meer bewegen. Daarnaast gaan de partijen werken met de ketenaanpak overgewicht en obesitas om kinderen met overgewicht beter te vinden en te ondersteunen.

De GGD stelt in elke gemeente een Centrale Zorgverlener aan die gezinnen met overgewicht kan begeleiden en samen met het gezin een plan opstelt om tot een gezondere leefstijl te komen. De GGD en de gemeenten werken in dit project, dat mogelijk wordt gemaakt met subsidie van ZonMw, samen met ouders, kinderen, professionals en maatschappelijke organisaties.

Meldpunt Veilig Sportklimaat

De GGD, gemeente Zaanstad en Sportbedrijf Zaanstad zijn in 2018 begonnen met het opzetten van de campagne Veilig Sportklimaat om sporten voor iedereen leuk en toegankelijk te maken. De GGD draagt zorg voor het Meldpunt Veilig Sportklimaat, dat in september is opgericht. Iedereen, ongeacht de leeftijd, kan hier misstanden of zorgen over gedrag binnen de sportwereld (anoniem) melden. Het meldpunt bestaat uit een onafhankelijk vertrouwensteam van twee medewerkers (een arts en een pedagoog) van de GGD. Het team vangt de melding op en neemt waar nodig verdere actie.

Naast het meldpunt gaat de GGD ondersteuning en trainingen aan vertrouwenspersonen van sportverenigingen verzorgen, zodat deze groep actief en bekwaam blijft. Aandachtsgebieden zijn discriminatie, intimidatie, pesten, seksueel grensoverschrijdend gedrag of oneerlijk spel.

Moestuinen dragen bij aan gezondere leefstijl

JOGG-Zaanstad was betrokken bij de realisatie van moestuinen voor negen voorschoolse opvanglocaties in Zaandam, dat Zonnatura mede mogelijk maakte. Door de moestuin leren peuters groenten kennen, hoe groenten groeien, hoe zij ruiken, eruit zien en smaken. Op deze speelse manier leren kinderen dat groenten bij de dagelijkse maaltijd horen én hoe lekker en gezond ze zijn.

Hulpmiddel om buitenspelen te stimuleren

JOGG-Zaanstad heeft een beeldverhaal gemaakt om laaggeletterde ouders te motiveren hun kind(eren) meer buiten te laten spelen. Professionals kunnen dit samen met een ouder lezen of meegeven. Het is onder andere ontwikkeld door en getest onder ouders uit de doelgroep.

Kijk voor meer informatie op jogg.zaanstad.nl/professionals.

Alcohol aanpak gemeente Edam-Volendam

Gemeente Edam-Volendam is in 2018 begonnen met een pilot LEF. Deze methodiek, gebaseerd op het IJslandse model, is gericht op het terugdringen van genotmiddelengebruik. De GGD neemt binnen LEF deel aan de denktank en de werkgroep genotmiddelen. LEF is eerst een onderzoek gestart onder ouders. De denktank denkt na over activiteiten voor jongeren, om verveling en genotmiddelengebruik terug te dringen.

Financieel overzicht

Dit financieel overzicht betreft zowel de Gemeentelijke Regeling als de contracttaken.

Klachten

In 2018 zijn 60 klachten ingediend, dit is een daling ten opzichte van 2017 (77 klachten). De meeste klachten worden telefonisch en schriftelijk afgehandeld. Vier maal is de klager uitgenodigd voor een bemiddelingsgesprek met de leidinggevende en/of betrokken medewerkers en de klachtenfunctionaris.

Ruim 95% van de klachten zijn naar tevredenheid via interne bemiddeling afgehandeld. Vijf klachten zijn nog in behandeling. Eén klacht is doorgezonden naar de klachtencommissie Veilig Thuis.

Overzicht van het aantal klachten per team:

Sector/teamAantal
Bedrijfsvoering5
Team Infectieziektebestrijding6
Team Jeugd Zaanstreek Noord4
Team Jeugd Zaanstreek Zuid6
Team Jeugd Waterland10
Team Gezondheidsondersteuning13
Team MOB/MBZ/VSO4
Team Veilig Thuis12

Meldingen Incidenten Cliëntenzorg en Dienstverlening

MICD: commissie Meldingen Incidenten Cliëntzorg en Dienstverlening. Doel van de werkzaamheden van de commissie is kwaliteitsverbetering van de GGD in de zorg en dienstverlening.

GGD Zaanstreek-Waterland opnieuw HKZ-gecertificeerd

De GGD is opnieuw HKZ-gecertificeerd. In juni en september 2018 hebben onafhankelijke auditors van Lloyds een meerdaagse audit uitgevoerd in verband met de hercertificering. Het eindoordeel van Lloyds was positief. Het bureau was erg te spreken over hoe de GGD inspeelt op alle veranderingen en ontwikkelingen en hoe ze werkt aan de realisatie van het beleid en doelstellingen. De klanttevredenheid is hoog. Verbeterpunten liggen onder andere op het terrein van veiligheid, zoals BHV en het waarborgen van de bedrijfscontinuïteit.

Aantal medewerkers GGD Zaanstreek-Waterland per 31-12-2018

  • 365 medewerkers in dienst bij GGD Zaanstreek-Waterland (exclusief stagiaires, pay-roll medewerkers, externen en ZZP’ers).
  • 13 stagiaires in dienst.
  • 86 externe medewerkers in dienst bij GGD Zaanstreek-Waterland (pay-roll medewerkers/externen via andere bureaus en ZZP’ers).
  • Totaal 464 medewerkers in dienst, inclusief stagiaires, pay-roll medewerkers, externen en ZZP’ers.
Verloop 2018
  • 73 medewerkers in dienst getreden en 31 medewerkers uit dienst gegaan.
  • 24 stagiaires gestart, 22 stagiaires hebben hun stage en/of wetenschappelijk onderzoek afgerond.
  • 84 externen begonnen, 75 externen zijn gestopt.
  • 181 medewerkers in dienst getreden (dit is inclusief stagiaires, pay-roll medewerkers, externen en ZZP-ers) en 128 medewerkers zijn uit dienst gegaan.
Ziekteverzuim 2018
  • 5,62 % excl. zwangerschap (excl. externen).
  • 6,60 % incl. zwangerschap (excl. externen).

Samenstelling Bestuur

Dagelijks bestuur:Algemeen bestuur:Directeur Publieke Gezondheid: Ferdinand Strijthagen.